Научный архив: статьи

In dit artikel worden vijf tekeningen van de Nederlandse schilder Pieter Quast (c. 1606–1647) uit de collectie van het State Hermitage Museum beschreven. De bladen zijn nooit eerder gepubliceerd. Ze zijn uitgevoerd in de voor de kunstenaar kenmerkende techniek: met zwart krijt op perkament. Sommige bladen zijn gesigneerd en gedateerd. Ze stammen uit drie verschillende verzamelingen. Vier van de tekeningen kwamen al in de 18 e eeuw in het bezit van het museum en één werd pas in 1972 aangekocht. Het gevarieerde oeuvre van de grotendeelsonbekende kunstenaar is in museale en particuliere collecties vooral vertegenwoordigd door grafisch materiaal, waaronder talrijke tekeningen. De voorkeur van de meester voor tekenen lijkt ook te zijn aangewakkerd door zijn slechte financiële situatie. Over de biografie van Quast is slechts weinig bekend enuit gepubliceerd archiefmateriaal wordt zijn complexe loopbaanduidelijk. Een studie van zijn werken uit de collectie van de Hermitagebevestigtdat hij de maker is en ze geeft aanleiding tot speculatie over de onderwerpen. De thema’s die hij kiest zijn onlosmakelijk verbonden met de picturale traditie. Hij is geïnteresseerd in 16 e eeuwse schilders, in het bijzonder Pieter Bruegel de Oude. Maar hij wendt zich ook tot het werk van zijn tijdgenoten als Adriaen Brouwer, Adriaen van Ostade en anderen. Een belangrijke inspiratiebron voor hem waren theatervoorstellingen: zowel bijbelse iconografie als volkse komische schetsen. In dit artikel worden zijn tekeningen zowel qua iconografie als qua formele en stilistische methodologie geanalyseerd. Er wordt een vergelijkende analyse toegepast, de tekeningen worden vergeleken met andere, beroemde werken van de kunstenaar

The article focuses on the concept of time in human and global perspective in the poetry of two Swedish authors of the 19th century: Per Atterbom and Viktor Rydberg. These two poets belong to different branches of the Romantic movement. Atterbom represents the early mystic Romanticism and he is one of the first Romantic authors in Sweden. Rydberg is a post-Romantic poet: his poetic works contain features that are characteristic of the literature of Romanticism, but they were written in the last decades of the century. The theme of the power of time is one of the most important for both authors, it determines characters of lyrical heroes and poetics in many of their poems but in different ways. Atterbom represents the destructive power of time. Thus, the main characters of his fairy tale play “The Isle of Bliss”, Hyperborean king Astolf and nymph Felicia, live on a magical island and aspire to escape from Time, but Time overcomes them. Atterbom shows in his poetry that time hasn’t its limits in the world beyond. Rydberg represents the characters who try to apprehend the rules of time. The immortal mythological creatures in his poems (the Tomten, the elf of a river) cannot explain why time has such an influence on man and mankind. This theme corresponds with a philosophical matter of the meaning of human life. The humans in Rydberg’s lyrics do not try to overcome time as they perceive the nature and its rules throw their senses.

Language interaction has always been a matter of interest to linguists. Despite the fact of profound influence of Latin on many languages in many sciences, including medicine, the question concerning the borrowings of anatomical vocabulary, namely somatisms, or body parts, from Latin in Norwegian and its influence on the Norwegian anatomical terminology is of particular interest. The study focuses on the influence of Latin on the names of different body parts in Norwegian, thereby revealing some peculiarities of somatisms in the Norwegian language. Taking into account the historical background and cross-cultural interaction, some groups of somatisms have been distinguished. The most abundant group includes single word somatisms and compounds that do not have their norwegianized Latin form. The second group consists of the Norwegian somatisms, which have identical or nearly identical morphemic form with somatisms in Latin, incorporating single word somatisms as well as some compounds where one or even two parts are norwegianized Latin forms with some semantic peculiarities. We have also singled out the anatomical terms that have a norwegianized Latin form and a parallel native form. Mostly the borrowings in this group underwent orthographic changes adapting them to the Norwegian language. The results show that on the whole the Norwegian language preserves its identity, uniqueness and selective modifying purism in anatomical vocabulary, with some instances of being dependent on Latin

The article focuses on the system of deictic pronouns in Danish. It is argued that in addition to binary oppositions expressing the objective (nearest vs distant) location of objects in the physical space relative to the speaker, like this vs that — denne vs den, a three-term opposition develops in modern Danish. This allows to specify the subjective interaction between the three participants in the communicative act: the speaker (1 st person), the listener (2 nd person) and the objects of the surrounding world (3 rd person). The system of secondary demonstrative pronouns — deictic binomials — is investigated. “Deictic binomial” is used as a term for an analytical combination of a simple deictic pronoun and a spatial adverb. Four possible combinations of such binomials are considered. The Danish Corpus (KorpusDK) analysis made it possible to assert that combinations of proximal deixis indicators — such as denne her ‘this here’ — are subjective markers of 1 st person signaling that the deictic object enters into the speaker’s personal space. Combinations of indicators of distal and proximal deixis (such as den her ‘that here’) are “cohortatives” — subjective markers of the 2 nd person, signaling the common perception of shared attitude to the deictic object by the speaker and its addressee. Combinations of analytical indicators of distal deixis (such as den der ‘that there’) — shift the negatively evaluated object outside the personal space of the speaker and the space of communication, which corresponds to the communicative function of the 3 rd person. The search in the Danish Corpus for the fourth type of combinations, that is, combinations of proximal and distal deixis (such as denne der ‘this there’) gives practically no results. This confirms the conclusion that the paradigm for expressing the speakers subjective attitude to the object of deixis in modern Danish is represented by three categories that correspond to three “spatial areas” — the speaker’s personal space (1st person), the common communication space shared with the addressee (2nd person), an external space into which the speaker subjectively removes the disapproved or alienated objects of deixis (3rd person)

The article is the second of two papers concerning the end of Frisian freedom. The first paper discussed the history of the only ratified charter that confirmed the so-called Charles Privilege that would have enacted Frisian freedom (a presumably thirteenth-century falsum). It gave a brief overview of the development of Frisian liberty in its relation to Frisian history. The present article focuses on the charter issued on September 23, 1493, by Roman King Maximilian I at the request of a delegation from the West Frisian lands. The charter text consists of five parts. The first part, the arenga, is a formal introduction. In the second part, Maximilian I praises the loyalty of the Frisians confirming their privileges, including the so-called Charles Privilege. In the third part, the Charles Privilege is rendered completely, giving it thus an official status. In the penultimate section, Maximilian modifies the Charles Privilege on two points. He wishes the Frisians not to be armed in the French manner, but to follow the custom of the Holy Roman Empire. On the second point, Maximilian I refers to Sigismund’s previous privilege of 1417 and demands the payment of a tribute. Furthermore, in the last paragraph, Maximilian calls on the Frisians to choose a potestate. As the Frisians proved unable to do so, they were eventually completely subjugated. Thus ended the Frisian freedom ended in 1498 for nearly 450 years. This paper obtains as well a complete edition of the Latin text of the charter and its English translation.

The legend of the Wandering Jew, which appeared in the Middle Ages, attracted the attention of writers and artists in many countries during several centuries. Ahasuerus has become one of the eternal images of world literature. This image was especially often used in the works of Romantic writers in the early 19th century. A Swedish poet Viktor Rydberg who was influenced by Romanticism used this character in several poetic works such as the ballad The Flying Dutchman (Den Flygande Holländaren, 1876) and two poems: Prometheus and Anasuerus (Prometeus och Ahasverus, 1882) and New Song of Grotti (Den nya Grottesången, 1891). In Rydberg’s lyrics, the Wandering Jew interacts with other eternal images of world culture such as the Flying Dutchman and Prometheus. His role as a stranger who witnessed a lot of different epochs and nations is emphasized in Rydberg’s poetry. Ahasuerus expresses critical judgments about modern people and actually opposes society which is the feature of Romantic characters. In the poem New Song of Grotti the image of Ahasuerus is connected with social problems. It might have been the influence of Sue’s novel The Wandering Jew. In contradiction to Romantic characters, Ahasuerus in Rydberg’s interpretation appears to be a sustainable person, which is specific to heroes of Naturalistic and Neo-Romantic Scandinavian works

In dit artikel worden drie tekeningen van Nederlandse schilder Cornelis Moninckx (1623–1666) uit de collectie van de Hermitage beschreven. De bladen, die hier voor het eerst gepubliceerd worden, zijn afkomstig uit drie verschillende collecties die een belangrijk onderdeel vormen van de verzamelingen van het museum. Ze zijn uitgevoerd een kenmerkende techniek: met zwart krijt op perkament. Twee tekeningen zijn gesigneerd door Moninckx zelf. Een ander blad wordt door de auteur van dit artikel op basis van de stilistische kenmerken toegeschreven aan het werk van Cornelis Moninckx. Van zijn oeuvre is niet veel bewaardgebleven: een corpus genretekeningen, een paar gravures en een beeldhouwwerkproject. Drie volledig afgewerkte bladen op groot formaat uit de Hermitage breiden het bekende veld van zijn werken aanzienlijk uit. Dit onderzoek van Moninckx’ werken uit de Hermitage geeft aanleiding om na te denken over mogelijke interpretaties van zijn onderwerpen. De thema’s zijn onlosmakelijk verbonden met visuele traditie en volkse humor. Moninckx richtte zich op het werk van zestiende-eeuwse meesters, met name Pieter Bruegel de Oude. Ook toonde hij belangstelling voor zijn tijdgenoten zoalsAdriaen Brouwer, Adriaen van Ostade. In dit artikel worden zijn tekeningen zowel iconografisch als qua vorm en stilistiek onderzocht. Er wordt een vergelijkende analyse toegepast en de werken worden in een kader geplaatst met andere bekende werken van de kunstenaar

The article discusses the history of the only ratified charter that confirmed the so-called Charles Privilege that would have enacted Frisian freedom (a presumably thirteenth-century falsum). This charter was issued by Roman King Maximilian I on 23 September 1493 on request of representatives from the West Frisian territories. This article discusses the background of this privilege. It gives a brief overview of the development of Frisian liberty in its relation to Frisian history. Then the so-called Magnus Legend, being connected with Frisian freedom, is discussed. It discusses briefly the alleged privilege of Charlemagne and the Frisian privileges of Roman King and Count of Holland William II (1248) and the Emperor Sigismund (1417). A sequel of this article is planned for publication in the next issue of Scandinavian Philology. In that paper, a more closely look will be given at Maximilian’s privilege, after which Frisian freedom ended in 1498 for nearly 450 years. It will obtain as well a complete edition of the Latin text of the charter and its English translation.

This paper examines the representation of the “other” culture in 19 th-century travelogues, using the examples of Robert Watt’s Traveller’s account Letters from Russia (1867) and Bayard Taylor’s Northern Travel: Summer and Winter Pictures of Sweden, Denmark and Lapland (1857). The traditions of travelling and their reflection in both travelogues are presented, including the popularity of routes to Russia and Northern Europe. The cultural background of the travelogue genre of the mid-19th century is identified, as well as the characteristic features of travelogues, among which is the traveller’s perception of the “other” culture in comparison with his own culture or previously perceived ones. The subject of this study is the individual narrative strategies used by the authors to achieve the goal of conveying their own perception of the “other” world to the reader. A comparative analysis of the narrative structure and dialogicality of the authors’ narrative is made, including the representation of the “other” culture through the traditional documentary structure of travelogues; the static and dynamic nature of the narrative is revealed, the intention is the pinnacle of the journey. The consideration of the “other” culture analyses stereotypes specific to the regions of the narrative, the debunking or confirmation of pre-existing knowledge; the relationship between the cultural and natural features of the regions. The narrators’ immersion in the “other” culture and the narration of their own experiences and feelings during the journey are described. The inevitability of dialogue between “other” and “own” culture, their rapprochement or estrangement is the basis of the travelogue genre

Ondanks de snelle ontwikkeling van de taalwetenschap beïnvloeden taaltheorieën traditioneel slechts oppervlakkig tussenwerpsels als eenheden waarop de basiswetten van de taal praktisch niet van toepassing zijn. Een van de centrale kwesties bij het begrijpen van de klasse van tussenwerpsels is de omvang van deze klasse, evenals de lijst met groepen die erin zijn opgenomen. Als onderdeel van een brede benadering van de klasse van interjectieve woorden omvatten emotionele kreten ook componenten die vanuit de religieuze sfeer in de klasse van tussenwerpsels zijn terechtgekomen en oorspronkelijk werden gebruikt om een hoger wezen aan te duiden. Talrijke eufemiseerde formaties uit stammen met betekenis god in de Nederlandse taal vertegenwoordigen een aanzienlijke groep woordenschat die een alomvattende taalkundige beschrijving vereist, evenals een begrip van de bijzonderheden van het religieuze en sociale leven in Nederland door de geschiedenis heen. Sinds het midden van de 17e eeuw geeft het Nederlandse taalmateriaal rijke productiviteit aan tussenwerpsels die de componenten God ‘God’ en Jezus ‘Jezus’ bevatten of daaruit zijn gevormd door verschillende soorten transformaties. De geschiedenis van het verschijnen van de geanalyseerde tussenwerpsels in de Nederlandse taal kan worden onderverdeeld in 3 fasen: 1) tot de 17e eeuw; 2) 17 e eeuw — 1ste helft 20ste eeuw; 3) 2de de helft 20ste eeuw. De volgende problemen worden ter discussie gesteld in verband met de groep tussenwerpsels die wordt behandeld: identificatie van prototypische vormen en betekenissen voor een bepaalde set, variabiliteit van de spelling van kleine letters / hoofdletters van de woorden God ‘God’ en Jezus ‘Jezus’ in de samenstelling van tussenwerpsels, ontwikkeling van eufemistisch gebruik. De beschrijving van de mechanismen voor het verschijnen van bijwoordelijke betekenissen met de bijwoordeljke componenten verdient speciale aandacht, wat het onderwerp is van een afzonderlijk overzicht dat buiten dit artikel valt. De prototypische betekenissen en vormen van de betreffende tussenwerpselgroep vertegenwoordigen de kern van een bepaalde lexicaal-semantische groep. Er worden talloze mechanismen van eufymisatie beschreven aan de hand van het voorbeeld van deze groep woorden, die de betekenis op verschillende manieren “verduisteren” op het niveau van fonetiek, grafische afbeeldingen, maar ook door het gebruik van geleende woordenschat. Alle behandelde verbuigingsmethoden zijn ondergeschikt aan het hoofddoel — om het taboe op het gebruik van een eenheid die is ontleend aan de sfeer van religie voor gebruik in het dagelijks spraakgebruik weg te nemen. Wijst op de eigenaardigheden van het gebruik van de geanalyseerde vormen in de noordelijke en zuidelijke varianten van de Nederlandse taal

Irina Kuprijanova, professor emerita ved Institut for Udenlandsk Litteraturhistorie, en af landets førende eksperter i dansk litteratur, var gået bort i en alder af 95 den 28. december 2024. Irina Kuprijanova gjorde en betydelig indsats for at introducere både de kendte og mindre kendte navne for den russiske læser. De fleste af de bøger, der er udgivet i oversættelse fra dansk til russisk, har Irina på den ene eller anden måde beskæftiget sig med. Hun har skrevet forord og kommentarer til mange oversættelser fra dansk og hun er forfatter til mange artikler om dansk litteratur. Med det imponerende omfang af publikationer havde hun stor betydning som formidler om Danmark — encyklopædisk, kulturelt, videnskabeligt og litterært. Formidling gik begge veje og ud over formidling af viden om dansk og skandinavisk litteratur til russerne også omfattede formidling af russisk litteratur til danskere. Indtil 1981 arbejdede Irina på Nordisk Institut. Derefter fik hun ansættelse ved Institut for Udenlandsk Litteraturhistorie, men fortsatte også med at undervise ved sit gamle institut: hun holdt forelæsninger, underviste i dansk og vejledte ph. d.-studerende. Som leder af Institut for Udenlandsk Litteraturhistorie holdt Irina forelæsninger om den vesteuropæiske litteraturhistorie for studerende fra forskellige institutter

The article is devoted of the new findings of rock art in the Arctic region and their supposed connection with the ancient cultures of Fennoscandia. The petroglyphs were first discovered and studied by the author on the sacred island of Vaygach in the southwestern Arctic. The fact of discovering petroglyphs during the expedition confirmed two hypothesis that we had previously put forward: 1) the presence of monuments of ancient rock art on the sacred island of Vaygach, as such; 2) the location, in some cases, of petroglyphs in close proximity to existing Nenets sanctuaries and temples, including those in which sacrificial rituals systematically occur. The results of the study of petroglyphs may indirectly indicate both the sacred veneration of the island of Vaygach and the sacralization of the image of the deer, not only in the Middle Ages, but also in the earlier historical periods. The study highlights the role of the role of the island as a “sacred crossroads of civilizations” of the “sea” and “land”. The purpose of the research work is to introduce a new monument into scientific circulation; description of the first identified rock art samples on a new unique geographical object; conducting the most exhaustive research, followed by embedding the results into the general context of the historiography of the southwestern Arctic; identifying evidence confirming contacts between the island of Vaygach and Fennoscandia in ancient times; justification of the need for further expeditions to discover, study and preserve the ancient historical and cultural heritage of the Arctic region