Հոդվածի նպատակն է ներկայացնել 1921 թ․ հուլիսի 5-ին Ռուսաստանի կոմունիստական կուսակցության (ՌԿ/բ/Կ) Կովկասյան բյուրոյի (Կովբյուրո) տխրահռչակ որոշումը Լեռնային Ղարաբաղը Ադրբեջանի կազմ մտցնելու վերաբերյալ և փաստերի քննությամբ ցույց տալ այդ որոշման ապօրինի լինելը։
Ուսումնասիրությունն իրականացվել է հետևյալ խնդիրների առաջադրմամբ՝ 1․ ցույց տալ Լեռնային Ղարաբաղի նկատմամբ մուսավաթական Ադրբեջանի զավթողական քաղաքականություն որդեգրած և շարունակական դարձրած Խորհրդային Ադրբեջանի ռազմավարությունը, 2․ բացահայտել Խորհրդային Ադրբեջանի դիվանագիտական քայլերը Լեռնային Ղարաբաղն աստիճանաբար բռնակցելու ուղղությամբ, 3․ ներկայացնել Խորհրդային Հայաստանի կառավարության որոշումները Լեռնային Ղարաբաղը հայկական պետությանը կցելու ուղղությամբ, 4․ նարիմանովյան քաղաքականության վերծանումը՝ որպես Խորհրդային Ռուսաստանի և Թուրքիայի շահերի համընկնումից օգտվելու, սպառնալիքների մարտավարությամբ նպատակին հասնելու քաղաքական ուղղություն, 5․ ՌԿ/բ/Կ Կովբյուրոյի հուլիսի 4-ի հայանպաստ որոշումից հետ նահանջելու պատճառները, 6․ Լեռնային Ղարաբաղի՝ Ադրբեջանին բռնակցման փաստը ադրբեջանական պատմագիտության խեղաթյուրումների համապատկերում դիտարկելը։
Հետազոտությունն իրականացվել է սկզբնաղբյուրների համալիր քննության, պատմական տեսակետների համադրման, պատմաքննական մեթոդով։ Հետազոտության առանցքում Լեռնային Ղարաբաղի բռնակցման հիմնախնդրի ուսումնասիրությունն է ադրբեջանական պատմագիտության խեղաթյուրումների համապատկերում։
Հետազոտության ընթացքում հանգել եմ հետևյալ եզրահանգումներին․ 1․ Խորհրդային Ադրբեջանը որդեգրել էր Թուրքիայի հետապնդած պանթուրքիզմի քաղաքականությունը, որի անկյունաքարերից մեկն էլ Լեռնային Ղարաբաղի կլանումն էր, 2․ Լեռնային Ղարաբաղի բռնակցումը Ադրբեջանին տեղի ունեցավ Խորհրդային Ռուսաստանի և Խորհրդային Ադրբեջանի շահերի մեկտեղման արդյունքում, որի գլխավոր զարկերակը Քեմալական Թուրքիայի տարածաշրջանում հետապնդած հեռագնա նպատակներն էին, 3․ ադրբեջանական պատմագիտությունը քննության ենթակա հարցի առնչությամբ արտահայտում է հակասական տեսակետներ, կատարում պատմական փաստերի բացահայտ խեղաթյուրում, հիմնախնդրի միակողմանի քննություն, 4․ առաջ են քաշվել հակադարձ փաստարկներ ընդդեմ ադրբեջանական պատմագիտության կեղծարարությունների։
Статье предпринимается анализ отражения Пятидневной войны 2008 г. в российской и грузинской историографии. Актуальность изучения данного события и его научного осмысления определяется прежде всего геополитической значимостью Кавказского региона, который на протяжении долгого времени остается одной из ключевых зон интересов России. При этом многие проблемы грузино-осетинских отношений, вылившиеся в Пятидневную войну, и многие аспекты самой войны остаются открытыми, дискуссионными. Автор констатирует, что какие-то из них активно переосмысливаются, какие-то, наоборот, по разным причинам выпадают из поля зрения исследователей. В целом, по мнению автора, в научной литературе сейчас отсутствуют работы, в которых был бы систематизирован, обобщен и проанализирован, во-первых, весь пласт проблем и противоречий грузино-осетинского кризиса, а во-вторых - их трактовок, существующих в современной историографии. В частности, спорным вопросом в контексте всего комплекса неразрешенных грузино-осетинских противоречий остается роль, которую сыграла Российская Федерация, исполняя миссию посредника в конфликтах на территории Грузии вообще и в особенности в грузино-осетинском противостоянии. Анализ научной литературы, посвященной Пятидневной войне, показывает, что для современной историографии данного конфликта характерна высокая поляризация мнений: существуют «прогрузинская» и «пророссийская» точки зрения (к последней в содержательном отношении примыкает и южноосетинская историография). Разбор основных идей, из которых складываются эти точки зрения, и является смысловым центром данной работы.
В 2018 г. вышла монография А.С. Поздняковой «Вятская губерния в годы Гражданской войны: чрезвычайные органы власти». В данной работе подробно изучены чрезвычайные органы управления в различных сферах жизни общества в сложный для страны период. В рецензии резюмируются основные выводы автора. Тема исследования действительно актуальна как в научном, так и в социально-политическом аспектах для современного общества, что в полной мере обосновано автором. Одной из сильных сторон монографии является обширная источниковая база исследования, включающая в себя несколько видов источников. По мнению автора, данная монография отчасти позволяет ответить на вопрос, каким образом большевики сумели удержать власть в регионе и в целом в стране.
Статья посвящена вопросам историографии марийской музыкальной культуры дореволюционного периода.
Цель исследования – определить особенности научного освещения марийской музыкальной культуры дореволюционного периода в трудах музыковедов, этнографов, общественных деятелей.
Научная новизна настоящей статьи заключается в том, что в ней впервые комплексно проанализированы публикации дореволюционного, советского и постсоветского периодов, посвященные вопросам марийской музыкальной культуры начала ХХ в.
В результате проведенного анализа выявлено, что до сих пор отсутствуют фундаментальные труды, в которых бы комплексно анализировалась марийская музыка начала ХХ в. в контексте общероссийских и общесоюзных социально-культурных процессов.
Данная статья в определенной мере способствует восполнению указанного пробела.